Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt

Zet in op taakgerichte, betekenis­volle leerdoelen

Studenten begrijpen lang niet altijd waarom ze iets moeten leren of doen. Docenten leggen op hun beurt niet altijd goed uit wat het doel is van leerstof of een taak: ‘omdat dit getoetst wordt op het tentamen’ is niet bepaald een intrinsiek motiverend leerdoel. Het gebrek aan een betekenisvol leerdoel kan zorgen voor een gevoel van doelloosheid, wat de motivatie om te leren ondermijnt. Zelf wanneer een taak betrekking heeft op een interessant onderwerp, kan die taak zelf doelloos voelen. Bij gebrek aan betekenisvolle leerdoelen stellen studenten zelf doelen op. Dat studenten zelf doelen formuleren is in principe wenselijk, want doelen kunnen zorgen voor motivatie en inzet. Het probleem is dat de zelfgemaakte doelen van studenten vaak ‘prestatie­gerichte’ leerdoelen zijn, zoals goede cijfers of een diploma behalen, of niet blijven zitten. Het zou echter beter zijn als studenten als doel hebben om bepaalde leerstof of een vaardigheid onder knie te krijgen. Probeer studenten daarom te betrekken bij het opstellen van leerdoelen of zorg er anderszins voor dat de leer­doelen betekenisvoller worden door bijvoorbeeld aan te sluiten bij de ambities of ­interesses van studenten. Hoe groot de inzet van studenten is om leerdoelen te behalen, hangt namelijk vooral af van hoe belangrijk, interessant en relevant ze deze doelen vinden.

In het onderwijs is het gebruikelijk om te werken met prestatiegerichte leer­doelen die gericht zijn op de uitkomst van een taak. Studenten hebben vaak als doel om de oefeningen van ‘hoofdstuk x’ te maken of lezen, te leren voor ‘een cijfer’, om ‘over te gaan’ of om ‘een diploma te behalen’. Prestatiegerichte leerdoelen zijn geassocieerd met oppervlakkig leren en extrinsieke motivatie. Idealiter gaan studenten aan de slag met meer persoonlijke, betekenisvolle, taakgerichte doelen, die gericht zijn op het onder de knie krijgen van een taak of vaardigheid. Bijvoorbeeld; ‘ik wil mensen kunnen reanimeren’ of ‘ik wil een bedrijf van de juiste marketingstrategie kunnen voorzien’. Taakgerichte leerdoelen zijn meer geassocieerd met diep leren en intrinsieke motivatie. Als docent kun je studenten motiveren door de doorgaans vrij abstracte leerdoelen praktisch relevant, levendig, taakgericht en betekenisvol te maken.

 

Hoe kom je tot taakgerichte, betekenisvolle leerdoelen in de les?

  1. Formuleer samen met studenten een leerdoel aan de hand van voorbeelden

Stel dat je wilt dat studenten iets gaan doen aan hun gezondheid, zoals te lezen in tip ‘Wijs op het belang van een gezonde levensstijl’ komt dit het leervermogen van studenten ten goede. Je kunt dan eerst centraal op een scherm een aantal gezonde voedings- of bewegings­gewoonten laten zien. Bespreek vervolgens: Welke associaties roept het onderwerp op? Wat weet of kun je er al van? Wat zou je er over willen weten of mee kunnen?

Vervolgens kun je studenten laten discussiëren over wat gezonder is, en hoe zij zich verhouden tot de voorbeelden. Ten slotte kun je hen een persoonlijk leerdoel op laten stellen om ten minste een week of maand te proberen om de eigen levensstijl aan te passen aan het meest gezonde voorbeeld. Zo krijgen alle studenten een persoonlijk en meer betekenisvol leerdoel.

 

  1. Toets in een context die voor studenten betekenis heeft

Hoewel er veel meer manieren zijn waarop studenten kunnen laten zien dat ze een bepaalde leeruitkomst onder de knie hebben, is de schriftelijke toets steeds de meest gebruikte toetsvorm op onderwijsinstellingen. Door de toets beter aan te laten sluiten bij de context die relevant is voor de student, kan een toets meer betekenis krijgen. Neem bijvoorbeeld een student die ICT’er wil worden bij een Engelstalig bedrijf. Dan zou het logisch zijn dat die student bewijst het leerdoel onder de knie te hebben in een situatie die aansluit bij een Engels(talig)e context. Je kunt een centrale opdracht geven en studenten die zelf laten vertalen naar hun context.

 

  1. Niet alles is meteen betekenisvol, licht dat toe

Het ene leerdoel is direct toepasbaar en daardoor meteen nuttig, het andere leerdoel is dat niet. Wees je er als docent van bewust dat niet alles meteen betekenisvol kan worden gemaakt. Soms moeten studenten iets leren wat voorwaardelijk is voor meer betekenisvolle leerstof. Licht dat toe aan studenten en relateer het daarbij aan het langere doel: hoe draagt het bij aan datgene waar ze uiteindelijk naartoe werken? Maak dit eventueel inzichtelijk door het schematisch weer te geven.

 

 

Bronnen

Ariely, D., Kamenica, E., & Prelec, D. (2008). Man’s search for meaning: The case of Legos. Journal of Economic Behavior & Organization, 67(3–4), 671–677.

Kover, D. J., & Worrell, F. C. (2010). The influence of instrumentality beliefs on intrinsic motivation: A study of high-achieving adolescents. Journal of Advanced Academics, 21(3), 470–498.

Kover & Worrell, The influence of instrumentality beliefs on intrinsic motivation, 470–498.