Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt

Deel leer­uitkomsten en (succes)criteria

Leeruitkomsten geven aan wat studenten moeten kennen en kunnen na een leerperiode. Door de leeruitkomsten regelmatig te bespreken met studenten en deze te verbinden met leer- en toetsactiviteiten, weten studenten beter wat ze moeten doen bij het leren. Ook neemt hun mate van zelfregulatie en zelf­analyse toe en creëer je er randvoorwaarden mee voor effectieve feedback. Het regelmatig terug laten keren van de leeruitkomsten vormt een kompas voor het leren. Het is dus niet informatie die alleen in de studiegids of Onderwijs- en Examenregeling (OER) te vinden zou moeten zijn. Daarbij is het aan te bevelen om in het gesprek over de leeruitkomsten doorlopend (impliciet) stil te staan bij de (succes)criteria. Hoe kunnen studenten laten zien dat ze een bepaalde leeruitkomst onder de knie hebben? Waar voldoet bijvoorbeeld een goede presentatie aan? Wat mag er niet ontbreken in hun verslag? Op die manier wordt via kleine stappen duidelijk wat nodig is om leeruitkomsten te beheersen.

Het gebruik van leeruitkomsten en succescriteria is terug te voeren op de Goal Setting Theory over het stellen van doelen. Volgens deze theorie zorgen uit­dagende, specifieke en haalbare doelen voor motivatie en bieden ze houvast voor het geven van feedback. Ander onderzoek toont aan dat de inzet van studenten sterk afhankelijk is van hoe belangrijk, interessant en relevant ze bepaalde doelen vinden. Als docenten kun je daaraan een belangrijke bijdrage leveren door studenten goed uit te leggen wat het nut van leeruitkomsten is. Wanneer het einddoel erg omvangrijk en ver weg is, helpt het om subdoelen op te stellen.

 

Hoe kun je leeruitkomsten en succescriteria delen in de les?

  1. Student journey

Laat studenten aan het begin van de leerperiode zien waar zij naartoe werken, dus naar welke leeruitkomsten en toetsen. Toon daarnaast wat daarvoor nodig is, oftewel aan welke kennis, vaardigheden en attitude studenten gaan werken. Het uitzetten van een student journey is het uitstippelen van een leerroute. Het helpt om dit overzicht erbij te pakken als ze stappen zetten in hun leerproces of om terug- en vooruit te blikken. Waar staan ze nu? Wat komt er nog aan?

 

  1. Rubric carrousel

Het helpt om studenten zelf (succes)criteria te laten formuleren bij de leer­uitkomsten, bijvoorbeeld in een beoordelingsformulier of rubric (beoor­delingsmatrix). Je kunt studenten per duo of groepje een onderdeel van de rubric in laten vullen. Door de rubric vervolgens te rouleren (vandaar ­carrousel) kunnen studenten elkaar aanvullen. Bespreek vervolgens de opbrengst met de studenten en leg de rubric eventueel naast het al gemaakte beoordelings­formulier. Zo kun je zien of studenten een helder beeld hebben wat er van hen verwacht wordt en of je de (succes)criteria nog verder moet verscherpen. Je kunt de input van studenten ook gebruiken om het bestaande beoordelingsformulier te verbeteren. Het kan hierbij handig zijn om aan de start een voorbeeld van de eindtoets (zoals een product) te laten zien, om studenten zo richting te geven bij het invullen van de rubric.

 

  1. Single-point rubric

Gebruik een single-point rubric om studenten het gesprek te laten aangaan over de criteria. Dit is een rubric waarbij de criteria in het midden staan en waarbij aan weerszijden kan worden aangegeven wat goed is en wat nog beter kan.

Anders dan de veelgebruikte analytische rubric, helpt een single-point rubric om na te denken en te praten over de kwaliteit van criteria. Dit komt omdat er geen (toch vaak deels verzonnen) niveaus aanwezig zijn, maar het puur gaat over wat goed of minder goed is aan een criterium. Geef studenten bijvoorbeeld feedback op een handeling of product, of laat medestudenten hetzelfde doen. Vervolgens kunnen zij, met of zonder docent, antwoord geven op de volgende vragen: wat gaat al goed? wat kan nog beter? Zo praten ze over kwaliteit in plaats van over niveaus en cijfers.

Bronnen

Devid, V., & Hemeltjen, H. (2020). Deel 1. Wat zijn leerdoelen en waarom zou je met leerdoelen werken? Vernieuwenderwijs. Deze tekst is terug te vinden op de website van Vernieuwenderwijs onder het kopje leerdoelen, deel 1.

Locke, E. A., & Latham, G. P. (1994). Goal Setting Theory. In H. F. O’Neill & M. Drillings (Eds.), Motivation: Theory and Research (pp. 13–31). London: Psychology Press.

Wigfield, A., & Eccles, J. S. (2002). The development of competence beliefs, expectancies for success, and achievement values from childhood through adolescence. In A. Wigfield & J. S. Eccles (Eds.), Development of Achievement Motivation (pp. 91–120). Cambridge, MA: Academic Press.