Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt

Laat uitgewerkte voorbeelden zien

Het laten zien van (deels) uitgewerkte voorbeelden is een effectieve manier om studenten te leren om problemen op te lossen of vaardigheden aan te leren, vooral bij een complex onderwerp of een onderwerp waar studenten nog weinig van weten. Complexe onderwerpen en een gebrek aan voorkennis zorgen namelijk voor belasting van het werkgeheugen. Voorbeelden kunnen die cognitieve belasting verminderen doordat studenten eerst de stappen van het voorbeeld kunnen proberen te volgen en verklaren, voordat ze die stappen zelf moeten maken. Juist dat verklaren en begrijpen van de stappen is bijzonder effectief. Studenten kunnen bijvoorbeeld proberen te verklaren waarom het ene voorbeeld beter is dan het andere, of ze kunnen proberen te verklaren hoe een voorbeeld stap voor stap tot stand is gekomen. Verder zorgen voorbeelden ervoor dat studenten kwaliteitsbesef krijgen. Door meerdere voorbeelden te bestuderen begrijpen ze waardoor kwalitatief goede en minder goede producten worden gekenmerkt.

Drie belangrijke manieren waarop je voorbeelden kunt aanbieden, zijn:

  1. zelf voordoen (modelling);
  2. (deels) uitgewerkte voorbeelden aanreiken;
  3. concrete voorbeelden uit de praktijk of het werk van een medestudent laten zien.

Naarmate studenten het onderwerp of de vaardigheid beter onder de knie hebben, kun je de hulp geleidelijk afbouwen. Dit wordt ook wel scaffolding genoemd. Bij studenten met meer ervaring hebben uitgewerkte voorbeelden minder effect op het leren. Je kunt hen dan beter aan de slag laten gaan met activerende werkvormen. Een veelgehoorde misvatting is dat het laten zien van (uitgewerkte) voorbeelden ervoor zorgt dat studenten ze gaan nadoen in plaats van zelf nadenken. Maar imiteren is juist een belangrijke eerste stap in leerprocessen.

 

Hoe kun je in de les op een leerzame manier uitgewerkte voorbeelden laten zien?

  1. Van groot naar klein

Laat studenten het eindproduct zelf opbreken in kleine stappen (taken). Dat doe je door hun een product of handeling te geven en hen zelfstandig, in duo’s of groepjes stap voor stap te laten beschrijven welke stappen er zijn genomen om tot dat product of die handeling te komen. Bij voorkeur zijn dit stappen die zijn in te delen in kleine taken, zoals: een tekst lezen over (…), iets opzoeken over (…) etc. Bespreek vervolgens centraal of alle stappen duidelijk zijn en hoe studenten de komende tijd te werk moeten gaan om daar zelf toe te komen.

 

  1. Vergelijkend beoordelen

Laat studenten in duo’s of groepjes enkele sets van twee voorbeelden vergelijken en onderbouwen welke zij het best vinden en waarom. Het kan gaan om bijvoorbeeld twee stukken tekst, beroepsproducten of handelingen. Je kunt studenten daarna centraal laten terugkoppelen wat hun bevindingen waren. Bespreek vervolgens hoe zij tot soortgelijke voorbeelden kunnen komen of juist bepaalde fouten kunnen voorkomen. Bij deze werkvorm kunnen studenten de beoordelingscriteria bij de hand hebben, maar soms is het nog waardevoller om hen de voorbeelden puur op basis van hun eigen mening te laten beoordelen. Zo komen zij, maar ook jij, erachter of dit in lijn is met de succescriteria. Ook kun je studenten zelf vragen om succescriteria op te stellen. 

 

  1. Van goed naar slecht

Studenten kunnen ook zelfstandig, in duo’s of groepjes een aantal voorbeelden beoordelen, bijvoorbeeld het werk van medestudenten. Laat hen deze op volgorde leggen, van goed naar slecht. Vervolgens kun je hun vragen om te onderbouwen waarom zij dit vinden. Daarbij kunnen ze gebruikmaken van vooropgestelde en eerder gedeelde succescriteria, maar je kunt hen eventueel ook zelf criteria laten opstellen op basis van de redenen die ze geven bij het vergelijken van de voorbeelden. Laat de studenten vervolgens in de groep vertellen wat hun bevindingen zijn en geef vervolgens ook jouw volgorde: Is die dezelfde? Waar zitten de verschillen? Bespreek tot slot hoe studenten tot soortgelijke producten kunnen komen of juist bepaalde fouten kunnen voorkomen. Je kunt hen ook op basis van de discussie hun eigen werk laten verbeteren.

 

 

Bronnen

Renkl, A. (2013). Toward an Instructionally Oriented Theory of Example-Based Learning. ­Cognitive Science, 38(1), 1–37.

Bisra, K., Liu, Q., Nesbit, J. C., Salimi, F., & Winne, P. H. (2018). Inducing Self-Explanation: A Meta-Analysis. Educational Psychology Review, 30, 703–725.

Chen, C.-H., & Law, V. (2016). Scaffolding individual and collaborative game-based learning in learning performance and intrinsic motivation. Computers in Human Behavior, 55, 1201–1212.