Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt

Ga voorzichtig te werk met extrinsieke motivatie

Motivatie kun je grofweg verdelen in intrinsieke en extrinsieke motivatie. Intrinsieke motivatie komt van binnenuit. Het is het gedrag dat de student (onbewust) zelf wil vertonen. Extrinsieke motivatie komt van buitenaf. Dit gedrag ontstaat door anticipatie op mogelijke consequenties die het gedrag heeft, zoals beloning of straf. Het onderscheid tussen extrinsiek en intrinsiek is niet altijd even duidelijk. Extrinsieke motivatie kan namelijk geïnternaliseerd worden (vurig een diploma willen halen omdat je ouders dat willen) en het onderscheid tussen extrinsiek en intrinsiek is soms onduidelijk (iets doen om omdat je bij de groep wilt horen).

Idealiter is het onderwijssysteem ingericht op intrinsieke motivatie, waarbij de honger naar kennis van binnenuit komt. Momenteel ligt de nadruk echter vooral op extrinsieke motivatoren, zoals het belonen van prestaties met cijfers en diploma’s en het berispen van ongewenst gedrag. Extrinsiek motiveren met bijvoorbeeld cijfers lijkt een eenvoudige manier om het leren te bevorderen, maar hier zou veel zorgvuldiger mee omgegaan moeten worden. Extrinsieke beloningen kunnen er namelijk voor zorgen dat de intrinsieke motivatie verdwijnt. Studenten gaan dan leren voor het cijfer in plaats van voor het onder knie krijgen van een vaardigheid.

Het brein vindt beloningen prettig en straffen onprettig. Als je studenten beloont, vormt zich in het brein een koppeling tussen het gedrag en de beloning en wordt de kans dat dit gedrag vaker wordt vertoond groter. Bij straffen wordt de kans op het vertoonde gedrag juist kleiner. Leren door gedrag te belonen en straffen wordt operant conditioneren genoemd. Operant conditioneren kan echter nadelige gevolgen hebben voor de intrinsieke motivatie. Probeer dus altijd eerst de intrinsieke motivatie van je studenten aan te wakkeren en pas als dat niet lukt activiteiten te plannen om hun leergedrag extrinsiek te belonen. Als studenten bijvoorbeeld aan de slag gaan met een leerdoel dat ze interessant vinden, is het onnodig om hen daar ook nog eens voor te belonen.

 

Hoe kun je rekening houden met extrinsieke motivatie?

  1. Beloon gedeeltelijk

Zorg ervoor dat je niet altijd beloont. Een overdaad aan beloningen kan ertoe leiden dat het effect van de beloning afneemt. Beloon daarom bijvoorbeeld de helft van de keren. Anderzijds is het natuurlijk ook belangrijk om consequent te zijn. Daarom moeten studenten op dezelfde momenten wel of niet beloond worden. Anders creëert deze partiële bekrachtiging allemaal maar verwarring.

Met partiële bekrachtiging kun je effectief het leergedrag van studenten beïnvloeden, zonder dat studenten afhankelijk worden van de beloning zelf.

 

  1. Beloon snel

Deze bekrachtiging moet je direct (snel) na het gewenste gedrag geven, zodat het verband tussen het gedrag en de beloning voor de student duidelijk is. Geef je een verbaal compliment of ander soort beloning, doe dit dan dus zo snel mogelijk na het vertoonde gedrag. Heeft een student bijvoorbeeld goed door­gewerkt tijdens de les? Benoem dit dan meteen diezelfde les en wacht er niet mee tot in de volgende les. Direct feedback geven is een van de manieren om gedrag te bekrachtigen. Het is daarom bijvoorbeeld ook aan te raden een toets zo snel mogelijk na te kijken, omdat het voor studenten lastig is om na drie weken het resultaat nog te verbinden aan het leergedrag.

 

  1. Beloon op maat

Spits de bekrachtiging toe op de persoon en de situatie. Als een beloning bijvoorbeeld te groot is, kan de teleurstelling bij het niet behalen ervan ook erg groot en daarmee demotiverend zijn. Kunnen studenten bijvoorbeeld tickets van een voorstelling winnen of een uniek item bij een quiz? Wees je er dan bewust van dat studenten die niet winnen wel eens een stuk minder gemotiveerd kunnen zijn bij een volgende keer dat deze beloning wordt aangeboden, of erger nog: de motivatie voor het vak verliezen. Te veel tussentijdse beloningen uitdelen kan ook averechts werken, dat kan studenten afleiden van het langetermijndoel.

 

 

Bronnen

Deci, E. L. (1971). Effects of externally mediated rewards on intrinsic motivation. Journal of Personality and Social Psychology, 18(1), 105–115.

Schultz, W. (1998). Predictive Reward Signal of Dopamine Neurons. Journal of Neurophysiology, 80(1), 1–27.

Ilango, A., Shumake, J., Wetzel, W., Scheich, H., & Ohl, F. W. (2012). The role of dopamine in the context of aversive stimuli with particular reference to acoustically signaled avoidance learning. Frontiers in Neuroscience, 6, 132.