Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt

Differentieer je instructies 

 

Studenten verschillen sterk van elkaar in voorkennis, behoeften en vaardig­heden. Daarom moet je als docent vaak differentiëren. Dit houdt in dat je rekening houdt met deze verschillen door informatie op verschillende manieren aan te bieden. Mits goed toegepast, zorgt differentiatie voor hogere motivatie, leeropbrengsten en samenwerking tussen studenten.

In de praktijk wordt differentiëren vooral ingezet om zwakkere studenten te helpen om een bepaalde ondergrens of norm te halen. Het gevaar dreigt dan dat sterkere studenten onvoldoende worden uitgedaagd. Je kunt als docent differentiëren op (een combinatie van) de volgende gebieden:

  • Inhoud: studenten krijgen verschillende informatie of leerdoelen.
  • Vorm: studenten moeten op verschillende manieren lesstof verwerken of aantonen wat ze geleerd hebben.
  • Proces: studenten doorlopen een verschillend proces, zoals meer of minder instructie of zelfstandigheid.
  • Benadering: studenten worden verschillende benaderd, ze krijgen bijvoorbeeld meer of minder aandacht of sturing.

Grote verschillen en grote groepen maken het lastig om te  differentiëren. Daarom is het belangrijk om differentiëren stapsgewijs aan te pakken en keuzes te maken. Eerst moet je erachter komen welke differentiatie je aan wilt brengen, en tussen welke studenten je wilt differentiëren. Dat vereist scherpe observatie en een goede analyse. Dit kun je doen door te testen, vragen te stellen en misconcepties te inventariseren. Vervolgens moeten de uitleg en het materiaal aansluiten bij het niveau van de student. Over het algemeen geldt dat beginnende studenten gebaat zijn bij expliciete instructie, duidelijke voorbeelden en het geleidelijk afbouwen van hulp. Gevorderde studenten leren meer door, samen of alleen, te werken aan simulaties en daarop te reflecteren. Hierbij kan het gaan om echte casussen of onderdelen daarvan.

 

Hoe kun je in de les differentiëren?

  1. Verlengde instructie

Het is goed om in je lessen ruimte te houden voor verlengde instructie: uitleg voor studenten die de leerstof nog niet helemaal begrijpen of juist verdiepende vragen willen stellen. Benoem dit vooraf en maak hier een gewoonte van. Op die manier zorg je ervoor dat er altijd ruimte is om extra ondersteuning te bieden en neem je wellicht ook vragen weg die tijdens de reguliere instructie ontstaan. Zorg er daarbij voor dat de andere studenten tijdelijk zelfstandig aan de slag kunnen.

 

  1. Studenten zelf laten kiezen hoe ze hun leeruitkomsten aan willen tonen

Bied studenten waar mogelijk zelf de keuze over de manier waarop zij hun leeruitkomsten willen aantonen. Moet het bijvoorbeeld een schriftelijke toets zijn, of kan het ook een posterpresentatie of video zijn waarin dezelfde inhoud naar voren komt? Er zijn enorm veel manieren om leren zichtbaar te maken waaraan je als docent misschien niet meteen denkt, zoals een vlog, spel, stripboek, infographic etc. Door studenten de keuze te geven, wordt hun creativiteit en autonomie gestimuleerd. Daarbij is het soms wel prettig om een standaard te bieden als houvast, maar moedig vooral ook aan dat studenten voor andere vormen kiezen en dat je daarbij creativiteit waardeert. Als dit overweldigend klinkt, laat studenten dan eerst kiezen tussen bijvoorbeeld drie manieren om aan te tonen wat ze kunnen en kennen.

 

  1. Skill tree

Een skill tree (vaardigheidsboom is een overzicht van vaardigheden (leer­doelen), vergelijkbaar met een student journey. Studenten krijgen daarin mogelijkheden om verschillende leerroutes te doorlopen. Aan iedere route kun je verschillende doelen, toetsing, leeractiviteiten en eventuele beloningen verbinden. Op die manier kun je studenten de keuze bieden een bepaalde route te bewandelen in hun leerproces. Die keuze kunnen ze bijvoorbeeld maken op basis van hun affiniteit of voorkennis.

Maak hierbij ook zichtbaar welke vaardigheden ze moeten beheersen voor de volgende stap. Zo wordt de samenhang tussen de verschillende inhoudelijke onderwerpen duidelijk.

Bronnen

Konstantinou-Katzi, P., Tsolaki, E., Meletiou-Mavrotheris, M., & Koutselini, M. (2013). ­Differentiation of teaching and learning mathematics: An action research study in tertiary ­education. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 44(3), 332-349.

Tomlinson, C. A. (2017). How to differentiate instruction in academically diverse classrooms. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.

Berben, M., & Van Teeseling, M. (2018). Differentiëren is te leren! Omgaan met verschillen in het voortgezet onderwijs. Amersfoort: CPS Uitgeverij.

Chernikova, O., Heitzmann, N., Stadler, M., Holzberger, D., Seidel, T., & Fischer, F. (2020). Simulation-based learning in higher education: A meta-analysis. Review of Educational ­Research, 90(4), 499-541.