Generic filters
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt

Activeer en check voorkennis

Voorkennis is informatie die al is opgeslagen in het langetermijngeheugen van de student. Die kennis zit in netwerken van hersencellen, ook wel ‘­schema’s’ genoemd. Het activeren van relevante voorkennis versterkt de opslag van nieuwe informatie als die nieuwe informatie in lijn is met de informatie die al aanwezig is. De informatie blijft dan als het ware beter aan de kapstok hangen, het schema waar de informatie ligt opgeslagen. Het activeren van voorkennis kan de opslag van nieuwe informatie daarentegen ook verhinderen wanneer studenten misconcepties hebben. Daarom is het belangrijk om voorkennis van studenten te activeren en te checken of die voorkennis wel juist is, zodat misconcepties verholpen kunnen worden. Het lastige is dat studenten vaak al 40-50% van de nieuwe leerstof begrijpen door hun voorkennis, maar dat verschillende studenten een ander gedeelte van die kennis bezitten. Als de voorkennis binnen een groep sterk uiteenloopt, is het belangrijk om te differentiëren.

Hoe accurater en groter de voorkennis is, hoe beter nieuwe informatie hieraan kan worden toegevoegd. Verder is het belangrijk om vooral relevante voor­kennis te activeren. Als je bijvoorbeeld een filmpje laat zien, probeer er dan voor te zorgen dat de aandacht uitgaat naar de punten waarvan jij wilt dat de studenten ze leren.

 

Hoe activeer en check je voorkennis in de les?

  1. Startvragen

Probeer iedere les te beginnen met een aantal relevante (meerkeuze)vragen of oefeningen, waarmee studenten hun vaardigheden kunnen laten zien. Die kunnen bijvoorbeeld gaan over lesstof van eerdere lessen of over huiswerk. Bespreek daarbij kort de antwoorden of handelingen met de groep. Wat gaat goed? Waar mag meer aandacht voor zijn? Welke misvattingen bestaan er bij de studenten? Startvragen activeren studenten, ze helpen hen om lesstof te herhalen en het geeft hun inzicht in waar ze staan in het leerproces. Uit diezelfde inzichten kun jij als docent ook conclusies trekken over hoe je je les kunt voortzetten. Kun je al nieuwe informatie aanbieden of is het beter om eerst nog dingen te ver­duidelijken of herhalen?

 

  1. Denken-delen-uitwisselen

Geef je studenten een relatief complexe vraag om te beantwoorden, of reik een stelling aan waarmee zij hun mening kunnen geven. Laat ze hier eerst zelf over nadenken en er eventueel iets over op papier zetten. Studenten bespreken daarna hun antwoord in een klein groepje. Laat vervolgens ieder groepje de collectieve antwoorden of bevindingen centraal terugkoppelen en bespreek die klassikaal. Deze werkvorm zorgt ervoor dat voorkennis wordt geactiveerd, studenten elkaars kennis kunnen aanvullen en dat de kennis vervolgens collectief kan worden scherpgesteld.

 

  1. Woordenwolk

Als er een begrip, concept of thema centraal staat, is het verstandig om snel te achterhalen wat studenten hier al over weten en welke associaties zij erbij hebben. Een handige manier om dit zichtbaar te maken, is door studenten een woordenwolk te laten maken: een visuele weergave van alle opgeschreven associaties bij het te bespreken thema. Begrippen die vaker voorkomen worden groter weergegeven, waardoor ook inzichtelijk wordt in hoeverre bepaalde kennis wel of niet aanwezig is. Bespreek dit vervolgens met de groep. Wat valt op? Welke woorden ontbreken? Waar komen bepaalde associaties vandaan? Op basis van de woordenwolk kun je vervolgens beslissen om bepaalde leerstof te herhalen of stil te staan bij onwenselijke associaties of misconcepties. Er zijn diverse gratis digitale tools die dit mogelijk maken (zoekterm: Wordcloud of Woordenwolk).

 

Bronnen

Shing, Y. L., & Brod, G. (2016). Effects of Prior Knowledge on Memory: Implications for Education. Mind, Brain, and Education, 10(3), 153–161.

Nuthall, G. (2007). The Hidden Lives of Learners. Wellington: NZCER Press.

Marzano, R. J. (2004). Building Background Knowledge for Academic Achievement: Research on What Works in Schools. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.